Terug

HET MEISJE MET HET RODE HAAR

Op 17 april 1945, een paar weken voor de bevrijding, werd Hannie Schaft in de duinen bij Overveen geëxecuteerd en ter plekke in het zand begraven. Met het eind van de Tweede Wereldoorlog in zicht hadden verzet en bezetter afgesproken dat ze geen gijzelaars meer zouden doden. Bovendien executeerden de nazi’s normaal gesproken geen gevangengenomen vrouwen. Maar voor dit ‘meisje met het rode haar’ maakten ze een uitzondering.

Hannie Schaft: het meisje met het rode haar - HistoriënHistoriën

Hanny Schaft

Het is nu 100 jaar geleden dat Hannie Schaft werd geboren. Hannie Schaft was verzetsstrijdster in Haarlem tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hannie Schaft werd in 1920 aan het Rozenhagenplein in Haarlem geboren als Jannetje Johanna Schaft. Haar roepnaam is Jo.

Klasgenoten van toen beschrijven haar als een teruggetrokken, verlegen en beetje tuttig meisje dat vooral veel boeken las en hoge cijfers haalde. Vrienden of vriendinnen had ze niet.

Jo kreeg van huis uit waarden als solidariteit, rechtvaardigheid en gelijkheid mee. Dat werd thuis als erg belangrijk ervaren.

Welke waarden heb jij van huis uit mee gekregen?

Jo sloot tijdens haar studie vriendschap met 2 joodse meisjes; Philine en Sonja. In de herfst van 1941 kwamen de eerste nieuwe maatregelen tegen de Joden. Parken, plantsoenen, bibliotheken, schouwburgen en concertzalen werden verboden terrein. Jo’s reactie: ‘Als zij niet meer door dat park mogen, ga ik er ook niet meer doorheen.’ Haar Joodse vriendin Sonja zei: ‘Als ik er niet meer mag lopen, doe ik het juist wel.’

Jo’s eerste concrete illegale verzetsactiviteit was het stelen van persoonsbewijzen. Dat was in de lente van 1942, toen de Jodenster verplicht werd en Joden niet meer mochten fietsen of reizen met het openbaar vervoer en ’s avonds en ’s nachts niet buiten mochten komen. Jo stal persoonsbewijzen van leeftijdgenoten uit de kleedkamer van een zwembad en liet die door haar studiegenote Erna Kropveld vervalsen voor haar vriendinnen Sonja en Philine. Kort daarna volgden grote razzia’s in Amsterdam. Samen met nog enkele andere studentes hielp Jo Philine en Sonja aan verschillende onderduikadressen.

Op de honderdste verjaardag van Hannie Schaft gaat de exposi... -  Noordhollands Dagblad

Na het plegen van diverse aanslagen besluit Jo in 1944 haar identiteit te veranderen. Ze verft haar opvallende rode haar zwart en draagt voortaan een ronde bril. Daarnaast verandert ze haar naam in Johanna Elderkamp, met als roepnaam Hannie.

Hannie Schaft moest door haar activiteit als verzetsstrijdster onderduiken aan de Ramplaan na het plegen van een aanslag en probeerde de spoorbrug over het Spaarne op te blazen.

Trailer van de musical Het meisje met het rode haar

Op 21 maart 1945 gaat het mis. Bij een toevallige controle aan de Jan Gijzenkade moet Hannie haar fietstas openmaken. Ze heeft verzetskrantjes en een pistool bij zich. Hannie wordt opgepakt. Bijna een maand later, op 17 april 1945, wordt Hannie in Overveen in de buurt van het Spartelmeertje neergeschoten. Na een eerste schampschot tegen haar hoofd zegt Hannie nog: “Ik schiet beter”. Ze wordt in de duinen haastig begraven.

Hannie Schaft

Hanny deed dingen die de meeste mensen niet durfden. Vind je haar moedig of eerder stom?

Zou jij in haar situatie de moed hebben om te doen wat zij deed?

Zou je haar een terrorist of een verzetsheld noemen?

Bronnen:Hannie Schaft Stichting [https://hannieschaft.nl/leven-hannie-schaft/]

Verhalen van vrijheid: Hannie Schaft [https://www.bevrijdingspop.nl/verhalen-van-vrijheid…/]

Beeldbank Noord-Hollands Archief [www.noord-hollandsarchief.nl]